Jak korzystać z kalkulatora
Oblicz, ile wody dodać do spirytusu lub destylatu, aby obniżyć jego moc do pożądanej wartości. Podaj obecną zawartość alkoholu, objętość i niższą wartość docelową, a kalkulator policzy z bilansu masy zarówno ilość wody, jak i objętość końcową — z uwzględnieniem kontrakcji, czyli zmniejszania się objętości mieszaniny etanolu i wody. Najczęstsze zadanie to rozcieńczenie spirytusu rektyfikowanego 95–96% do 40–50% na nalewki albo wyrównanie mocy domowego destylatu (bimber) do poziomu pitnego. Wszystkie wartości dotyczą 20 °C.
Metoda obliczeń
Objętość końcowa wynika wprost z zachowania ilości etanolu: objętość końcowa = objętość początkowa × moc początkowa ÷ moc docelowa. Ilość wody nie jest jednak prostą różnicą tych objętości, ponieważ mieszanina etanolu i wody kurczy się (kontrakcja). Kalkulator pracuje więc na masach: przelicza destylat na masę przy użyciu jego gęstości w 20 °C, znajduje masę wody, która sprowadza udział masowy etanolu do wartości docelowej, i przelicza tę wodę z powrotem na objętość. Gęstości do 70% obj. pochodzą z tabeli referencyjnej, a powyżej tej wartości — ze wzoru ogólnego międzynarodowych tablic alkoholometrycznych (OIML R 22), który odtwarza tabelę z dokładnością do 0,03 g/L.
Przykład
1 litr spirytusu rektyfikowanego o mocy 95% obj. chcesz rozcieńczyć do 40% obj., na przykład na nalewkę. Objętość końcowa wyniesie 1 × 95 ÷ 40 = 2,375 L. Ze względu na kontrakcję wody potrzeba około 1,44 L, a nie 1,375 L, jak wynikałoby z prostej różnicy objętości. W praktyce wlej najpierw większość wody, wymieszaj, odczekaj, aż destylat wróci do 20 °C, i dolewaj resztę małymi porcjami, sprawdzając moc alkoholomierzem.
Dokładność i ograniczenia
Początkowo 1–100 % obj. (gęstości do 70 % obj. pochodzą z tabeli referencyjnej, powyżej — ze wzoru ogólnego międzynarodowych tablic alkoholometrycznych OIML R 22); docelowo ≥0,5 % obj. i mniej niż początkowo. Objętość >0 do 100 000 L. Tylko czyste mieszaniny etanolu i wody — cukier i inne składniki zmieniają gęstość. Używaj wody destylowanej, demineralizowanej lub z odwróconej osmozy, bo minerały z wody kranowej mogą mętnić destylat. Dodaj większość wody, wymieszaj i poczekaj na 20 °C; mieszanie wydziela ciepło. Zmierz moc i stopniowo uzupełniaj przed rozlaniem.
Źródła
Gęstości i poprawki opierają się na międzynarodowych tablicach alkoholometrycznych (OIML R 22). Wszystkie wartości dotyczą czystych mieszanin etanolu i wody w 20 °C. Wzór dla mocy powyżej 70% obj. zweryfikowano względem tabeli (maks. odchylenie 0,03 g/L) oraz tabeli przygotowania ISO 875. OIML R 22 (PDF)
Częste pytania
Czy ten kalkulator jest darmowy?
Tak. Wszystkie kalkulatory ABV Tools są darmowe i nie wymagają konta ani rejestracji.
Czy moje dane są zapisywane?
Nie. Większość kalkulatorów działa w całości w Twojej przeglądarce. Korekta temperatury i rozcieńczanie wysyłają liczby na nasz serwer, który sprawdza je w tabelach referencyjnych; wartości nie są zapisywane ani łączone z Tobą.
Czy mogę używać do pomiarów urzędowych?
Wyniki są informacyjne. Ważne pomiary sprawdzaj kalibrowanymi przyrządami. Do celów urzędowych, podatkowych i etykietowania stosuj wymagane metody.